مختصری در باب هانری چهارم و اقدامات او
«فرمان نانت» از سوی (هانری چهارم = هانری دو ناوار = هانری دو بوربون = مؤسس سلسلۀ پادشاهی بوربون ها)، در سال 1598م. صادر شد. طی این فرمان به کالونیست ها در فرانسه آزادی هایی داده شد.
هانری چهارم نخستین پادشاه اروپایی بود که اصل تساهل دینی را در اروپا به اجرا گذاشت.
فرمان نانت بعدها توسط لویی چهاردهم، نوادۀ هانری چهارم لغو شد.
هانری چهارم که خود (هانری سوم والوآ ) و (هانری دو گیز، رئیس فرقۀ کاتولیک ها) را ترور کرده بود، در نهایت خودش هم به سال 1610م. توسط یک کاتولیک متعصب ترور شد (بعضی منابع نوشته اند: توسط یک کشیش کاتولیک دیوانه ترور شد!)
بعد از هانری چهارم، پسرش لویی سیزدهم به سلطنت رسید.
هانری چهارم از سال 1589 تا 1610م. به شیوۀ «استبداد مصلحانه» حکومت کرد.
پایه های استعمار فرانسه بویژه در کانادا و آمریکا به دست او پی ریزی شد.
به فرمان هانری چهارم «ساموئل شامپلن» شهر «کبک» را به سال 1608م. در کانادا بنا کرد.
نخستین هیأت دیپلماتیک ایرانی از طرف شاه عباس اول به منظور تشویق فرانسه به برقراری روابط سیاسی ــ نظامی ــ تجاری با ایران عازم دربار هانری چهارم شد. هنگام ورود هیأت ایرانی، دو ماه از ترور هانری چهارم سپری شده بود.
صدراعظم لایق هانری چهارم چه نام داشت؟ ماکزیمیلین سولی.
اَلنَّـاسُ ثَلاثَةٌ: فَعَـالِمٌ رَبَّـانِـیٌّ، وَ مُتَعَلِّـمٌ عَلَـی سَبِیلِ نَـجَاةٍ، وَ هَـمَجٌ رَعَـاعٌ أَتبَـاعُ کُلِّ نَاعِـقِ، یَمِیلُونَ مَع کُلِّ رِیح، لَم یَستَضِـیئُوا بِنُورِ العِلمِ، وَ لَم یَلجَأوا إِلَی رُکنٍ وَثِیـقٍ. أمیرالمؤمنین علی بن ابی طالب علیه السلام.