ایران و عثمانی بعد از چالدران

محرک اولین تهاجم سلطان سلیمان اول عثمانی (مشهور به سلیمان قانونی در عثمانی و سلیمان باشکوه در اروپا) به ایران در سال 1534م./ 1 ــ 940ق. دسیسه چینی های «اُلامه (اولمه) سلطان تکه لو» بود که به عثمانی پناهنده شده بود.

اولمه سلطان فرمانده کل نیروهای مسلح آذربایجان بود. پس از سقوط چوهه سلطان، اولمه تمایل داشت به جانشینی وی به عنوان مقام ارشد اجرایی کشور منصوب شود، اما وقتی  «حسین خان شاملو» به این مقام برگزیده شد، اولمه وفاداری به صفویان را فراموش کرد و به عثمانی ها پناهنده شد؛ آن هم درست زمانی که شاه طهماسب اول به سال 1533م./ 40 ــ 939ق. نقشۀ تهاجم به ماوراء النهر را می کشید (تا از غارت ها و چپاول های ازبکان در خراسان جلوگیری کند).

«اولمه سلطان تکه لو» سلطان عثمانی را از این واقعیت که شمال غرب و مرکز ایران بی دفاع است، آگاه کرد. سلطان هم عزم تسخیر ایران کرد و بدین ترتیب، اولین رویارویی های ایران و عثمانی بعد از جنگ چالدران شکل گرفت.

سلطان سلیمان اول عثمانی در مجموع چهار بار به ایران لشکرکشی کرد. او در لشکرکشی به اروپا تا حد زیادی موفق بود، آنچنان که حتی در نبردهای دریایی هم بر ناوگان های اروپایی غالب شد، اما در ایران به در بسته خورد.

شاه طهماسب اول صفوی پسر شاه اسماعیل اول بود.

سلطان سلیمان اول عثمانی هم پسر سلیم اول بود.

 

 

مختصری در باب هانری چهارم و اقدامات او

«فرمان نانت» از سوی (هانری چهارم = هانری دو ناوار = هانری دو بوربون = مؤسس سلسلۀ پادشاهی بوربون ها)، در سال 1598م. صادر شد. طی این فرمان به کالونیست ها در فرانسه آزادی هایی داده شد.

هانری چهارم نخستین پادشاه اروپایی بود که اصل تساهل دینی را در اروپا به اجرا گذاشت.

فرمان نانت بعدها توسط لویی چهاردهم، نوادۀ هانری چهارم لغو شد.

هانری چهارم که خود (هانری سوم والوآ ) و (هانری دو گیز، رئیس فرقۀ کاتولیک ها) را ترور کرده بود، در نهایت خودش هم به سال 1610م. توسط یک کاتولیک متعصب ترور شد (بعضی منابع نوشته اند: توسط یک کشیش کاتولیک دیوانه ترور شد!)

بعد از هانری چهارم، پسرش لویی سیزدهم به سلطنت رسید.

هانری چهارم از سال 1589 تا 1610م. به شیوۀ «استبداد مصلحانه» حکومت کرد.

پایه های استعمار فرانسه بویژه در کانادا و آمریکا به دست او پی ریزی شد.

به فرمان هانری چهارم «ساموئل شامپلن» شهر «کبک» را به سال 1608م. در کانادا بنا کرد.

نخستین هیأت دیپلماتیک ایرانی از طرف شاه عباس اول به منظور تشویق فرانسه به برقراری روابط سیاسی ــ نظامی ــ تجاری با ایران عازم دربار هانری چهارم شد. هنگام ورود هیأت ایرانی، دو ماه از ترور هانری چهارم سپری شده بود.

صدراعظم لایق هانری چهارم چه نام داشت؟ ماکزیمیلین سولی.