معرفی کوتاه «آق قویونلوها» از سایت بریتانیکا
Ak Koyunlu, also spelled Aq Qoyunlu (“White Sheep”), Turkmen tribal federation that ruled northern Iraq, Azerbaijan, and eastern Anatolia from 1378 to 1508 ce.
آق قویونلو، که [اینجوری هم نوشته = هجی می شود] (گوسفند سپید)، فدراسیونی از قبایل ترکمن بود که از 1378 تا 1508 میلادی بر شمال عراق، آذربایجان و آناتولی شرقی حکومت کرد.
The Ak Koyunlu were present in eastern Anatolia at least from 1340, according to Byzantine chronicles, and most Ak Koyunlu leaders, including the founder of the dynasty, Kara Osman (reigned 1378–1435), married Byzantine princesses.
مطابق تواریخ بیزانسی (= روم شرقی)، آق قویونلوها دست کم از سال 1340 میلادی در آناتولی شرقی حضور داشتند، و اغلب رهبران آق قویونلوها، همانند قراعثمان، بنیانگذار این سلسله (حکومت از 1378 تا 1435)، با شاهزاده خانم های بیزانسی ازدواج کردند.
In 1402 Kara Osman was granted all of Diyār Bakr in northern Iraq by the Turkic ruler Timur.
در سال 1402م. تمامی منطقه دیاربکر در شمال عراق توسط حاکم ترک، تیمور به قراعثمان اعطا شد.
The strong presence of the Kara Koyunlu (“Black Sheep”), a rival Turkmen federation, in western Iran and Azerbaijan temporarily checked any expansion, but the rule of Uzun Ḥasan (1452–78) brought the Ak Koyunlu to fresh prominence.
حضور قوی قراقویونلوها (گوسفند سیاه)، یک فدراسیون ترکمانی رقیب، در ایران غربی و آذربایجان، موقتا با هر نوع توسعه و گسترشی مقابله می کرد (هر نوع توسعه و گسترشی از جانب آق قویونلوها را موقتا = در آن برهه از زمان، در کنترل داشت)، اما فرمانروایی اوزون حسن (1452 تا 1478) برتری های تازه ای را برای آق قویونلوها حاصل کرد.
With the defeat of Jihān Shāh, the Kara Koyunlu leader, in 1467 and the defeat of Abū Saʿīd, the Timurid, in 1468, Uzun Ḥasan was able to take Baghdad, the Persian Gulf, and Iran as far east as Khorāsān.
با شکست جهانشاه، رهبر قراقویونلوها به سال 1467 و با غلبه بر ابوسعید تیموری در سال 1468 میلادی، اوزون حسن توانست بر بغداد، خلیج فارس، و شرق ایران تا حدود خراسان، دست یابد.
The Ottoman Turks were simultaneously (1466–68) moving eastward in Anatolia, threatening Ak Koyunlu domains and forcing Uzun Ḥasan into an alliance with the Qaramānids of central Anatolia.
ترکهای عثمانی به دلیل [توسعه] دامنه تهدید آق قویونلوها و مجبور ساختن اوزون حسن به [دست شستن از] هم پیمانی (= اتحاد) با قرامانی های آناتولی مرکزی، به طور همزمان (سالهای 1466 تا 68) به سمت شرق آناتولی به حرکت درآمدند.
In 1464 the Ak Koyunlu had already turned to the Venetians, enemies of the Ottomans, in an attempt to stave off the inevitable Ottoman attack.
در سال 1464 آق قویونلوها در تلاش برای جلوگیری از (= دفع) حمله اجتناب ناپذیر عثمانی ها، آماده روی آوردن به ونیزی هایی شده بودند که دشمن عثمانی ها بودند.
Despite promises of military aid, the Venetian arms never were provided, and Uzun Ḥasan was defeated by the Ottomans in Tercan (modern Mamahatun) in 1473.
علیرغم قول کمک نظامی، جنگ افزارهای ونیزی هرگز تأمین نشد، و اوزون حسن به سال 1473 میلادی، توسط عثمانی ها در ترجان (ماماخاتون امروزی) مغلوب شد.
Yaʿqūb (reigned 1478–90) sustained the dynasty a while longer, but after his death the Ak Koyunlu were torn apart by internal strife and ceased to be a threat to their more powerful neighbours.
یعقوب (حکومت از 1478 تا 90) سلسله را چند صباحی دیگر سراپا نگهداشت، اما بعد از مرگ وی به وسیله منازعات و کشمکش های داخلی چند پاره شد و به یک تهدید برای همسایگان قدرتمندش محدود شد.
The Ṣafavids of Iran, members of the Shīʿite sect of Islam, were already undermining the allegiance of some of the Ak Koyunlu, predominantly of the Sunni sect.
پیش از آن، صفویان ایران، اعضای مذهب شیعه از فرق اسلام، وفاداری برخی از آق قویونلوها را، که عمدتا بر مذهب اهل سنت بودند، تضعیف کرده بودند.
The two powers met in battle near Nakhichevan in 1501–02, and the Ak Koyunlu Alwand was defeated by Ismāʿīl I.
دو قدرت به سال 1501 ــ 2 در نزدیکی نخجوان با هم رو در رو شدند، و الوند بیگ آق قویونلو توسط اسماعیل اول مغلوب شد.
In his retreat from the Ṣafavid armies, Alwand in his turn destroyed an autonomous Ak Koyunlu state in Mardin, Diyār Bakr (1503).
در عقب نشینی او از مقابل نیروهای صفوی، الوند در [مسیر] بازگشت یک دولت خودمختار آق قویونلو را در ماردین و دیاربکر منهدم ساخت (سال 1503میلادی).
The last Ak Koyunlu ruler, Murād, who had been contending for power with his brothers Alwand and Muḥammad since 1497, was also defeated by Ismāʿīl (1503).
مراد، آخرین فرمانروای آق قویونلو، همان که از سال 1497، بر سر قدرت با برادرانش الوند و محمد به نزاع و رقابت برخاسته بود، هم توسط اسماعیل اول در سال 1503 میلادی هزیمت یافت.
Murād established himself briefly in Baghdad (until 1508), but, with his retreat to Diyār Bakr, the dynasty ended.
مراد (تا سال 1508 میلادی) برای خود در بغداد [دولت] مستعجلی ایجاد نمود، اما با عقب نشینی او به دیاربکر [عمر] این سلسله هم به آخر رسید = به سر آمد.
اَلنَّـاسُ ثَلاثَةٌ: فَعَـالِمٌ رَبَّـانِـیٌّ، وَ مُتَعَلِّـمٌ عَلَـی سَبِیلِ نَـجَاةٍ، وَ هَـمَجٌ رَعَـاعٌ أَتبَـاعُ کُلِّ نَاعِـقِ، یَمِیلُونَ مَع کُلِّ رِیح، لَم یَستَضِـیئُوا بِنُورِ العِلمِ، وَ لَم یَلجَأوا إِلَی رُکنٍ وَثِیـقٍ. أمیرالمؤمنین علی بن ابی طالب علیه السلام.