نیروی دریایی عثمانی پس از سده 9ق/15م بر اساس الگوی ونیزی ها و جنوائی ها بوجود آمد و در آن از اصطلاحات ایتالیایی و یا معادل آنها استفاده شد[1]. این نیرو که «ترسانه اوجاقلری»[2] خوانده می شد، از دوبخش تجهیز و تدارکات به نام «ترسانه خلقی» و گروه جنگی به نام «صنف حرب» تشکیل می شد[3]. ترسانه در میان عثمانی ها به سازمان ساخت و تجهیز کشتی ها اطلاق می گردید[4]. مهم ترین بخش ترسانه خلقی، عزب ها بودند و مناصبی همچون امین ترسانه(ترسانه امینی)، کاتب ترسانه، کاتب زندان و کاتب لیمان(لیمان کاتبی) در این بخش فعالیت داشتند[5]. صنف حرب نیز از «لوند»[6] ها و فورسه ها(فورسه لر) که در اواخر سده 10ق/16م، آیلاق چی و پس از آن قالیونجو خوانده شدند، تشکیل می شد[7].

هر دو بخش نیروی دریایی، تحت فرماندهی «قپودان پاشا»[8] که «دریا بیگ» نیز خوانده می شد، قرار داشت[9]. پس از قرن 10ق/16م همه ی فرماندهان کشتی ها را «رئیس» می خواندند و واژه ی قپودان(کاپیتان)، تنها در مورد فرماندهان ناوگان های کوچک به کار می رفت[10]. لازم به ذکر است که در نامه های تاریخی نگاشته شده در عصر عثمانی، قپودان پاشا را با اصطلاح «قپودان دریا» نیز ذکر کرده اند[11].

[1] ووسینیچ، وین، تاریخ امپراتوری عثمانی ، ص35؛ شاو، ج1،ص232.

[2] اوجاقهای ترسانه

[3] شوکت، محمود، عثمانلی تشکیلات و قیافت عسکریه سی ، ج1،ص15.

[4]Bostan,İdris, osmanlı bahriye teşkilati, s 1,dipnot 2.

[5] شوکت، محمود، عثمانلی تشکیلات و قیافت عسکریه سی ، ج1،همانجا.

[6] گروه مزدوری که نامشان از کلمه لوانیتو ایتالیایی گرفته شده است (شاو، ج1،ص234).

[7] شوکت، محمود، عثمانلی تشکیلات و قیافت عسکریه سی ، ج1،ص15؛ شاو، ج1،همانجا.

[8] برگرفته از واژه کاپیتانو(capitano) ایتالیایی (شاو، ج1،ص233).

[9] شوکت، محمود، عثمانلی تشکیلات و قیافت عسکریه سی ، ج1،همانجا؛ شاو، ج1،همانجا.

[10] شاو، استانفورد.ج، تاریخ امپراتوری عثمانی و ترکیه جدید ، ج1،ص234.

[11] سیواسی، مصطفی بن ابی بکر، ریاض الکتباء و حیاض الادباء ، صص270،281.

از این آدرس: http://divansalari.blogfa.com/post-25.aspx