معرفی

کشور جمهوری عربی سوریه سرزمینی به وسعت 185,180 کیلومتر مربع است که بر طبق سرشماری سال 2007 میلادی 19,172,000 نفر را در خود جای داده است. این کشور از نظر وسعت هشتاد و هفتمین کشور جهان است که در جنوب غرب آسیا، در محل اتصال سه قارۀ مهم آسیا، آفریقا و اروپا و بر ساحل شرقی دریای مدیترانه واقع شده است. سوریه از شمال با ترکیه، از شرق با عراق، از جنوب با رژیم صهیونیستی و اردن، و از غرب با لبنان و دریای مدیترانه هم مرز است. سوریه چهارده استان یا به عربی المحافظة دارد.

چرا سوریه مهم است؟

با اینکه خاورمیانه تنها یک پانزدهم کمربند پیرامونی زمین را تشکیل می دهد، حادترین مسائل ژئوپولتیکی در منطقۀ خاورمیانه روی می دهد. مهم ترین دلیل وجود تنش در این منطقه وجود رژیم نامشروع صهیونیستی است که با غصب سرزمین فلسطین و توسعه طلبی روزافزون خود همواره عوامل تنش و برخورد را در منطقه تقویت می کند. کشورهای عربی خاورمیانه از بدو پیدایش رژیم صهیونیستی در حال مبارزه با این رژیم بوده اند؛ البته این مبارزه از دهۀ 1980 و بعد از اشغال کویت توسط عراق به طور محسوسی رنگ باخته است. در حال حاضر تنها سوریه است که در منطقۀ عربی در مقابل توسعه طلبی این رژیم ایستادگی می کند.  در میان کشورهای عرب خاورمیانه تنها سوریه است که در بازی های سیاسی منطقه نقش مستقلی ایفا می کند و در عین حال صاحب دیدگاه خاص خود است.

تمام تحلیل گران و مقامات رژیم صهیونیستی بر این موضوع اتفاق نظر دارند که سوریه به عنوان خطر استراتژیک بر ضدّ این رژیم در منطقه است. آنها همچنین متفق القول اند که ارتش سوریه تنها نیروی مسلح عربی در منطقه است که می تواند امنیت رژیم صهیونیستی را به طور جدّی در معرض خطر قرار دهد. تمام منابع رژیم صهیونیستی بر خطر سوریه تأکید می کنند و آن را از لحاظ سیاسی و نظامی به عنوان خطری بر ضد منافع آن رژیم و اهدافش در منطقه می دانند.

سوریه در بین کارشناسان سیاسی «بزرگترین کشور کوچک جهان» نامیده می شود. دلیل این مطلب این است که این کشور کوچک اهمیّت فوق العاده ای در منطقۀ استراتژیک خاورمیانه دارد. سوریه کشوری است که توانست نقش عمده ای در عدم دستیابی رژیم صهیونیستی به مطامع خود در کشورهای عربی ایفا کند. همچنین وقتی صدام حسین رئیس جمهور عراق ناجوانمردانه خاک ایران را مورد تجاوز قرار داد و در طول جنگ تلاش کرد تجاوز خود را «جنگ عربی – فارسی» جلوه دهد، با قرار گرفتن در کنار ایران مانع موفقیّت وی شد و حتی اقداماتی را برای تضعیف رژیم صدام به انجام رسانید.

زمانی که همۀ کشورهای عرب بی صبرانه منتظر صلح با رژیم صهیونیستی بودند، حافظ اسد رئیس جمهور فقید سوریه حاضر نشد بدون بدست آوردن تمامی بلندی های بسیار مهم و سوق الجیشی جولان با رژیم صهیونیستی دم از صلح و سازش بزند.

سوریه بارها طی سه دهۀ گذشته نقش محوری خود را در مسائل مهم خاورمیانه به اثبات رسانده است و تلاش های غرب و در رأس آنها، آمریکا برای به زانو درآوردن سوریه و منزوی ساختن آن کشور به شکست منتهی شده است. رهبران رژیم اشغالگر قدس هم عمیقاً فهمیده اند که بدون به تسلیم کشاندن سوریه دستیابی به صلح مورد نظرشان در منطقۀ خاورمیانه غیرممکن است.

نبرد آب

اگر مسائل ایدئولوژیک را به عنوان تابع اصلی معادله سوریه به کناری بگذاریم، چند مسأله دیگر طرح می شوند که هر یک در جای خود از اهمیت خاصی برخوردارند و البته همگی متغیرهایی از تابع اصلی اند. یکی از مسائل، مسأله آب است. مسألۀ آب برای رژیم صهیونیستی یک راهبرد اصلی است؛ زیرا در این رژیم هیچ رود دائمی جریان ندارد و رود اردن نیز در مناطق بعد از 1967 قرار دارد. میانگین کلی ریزش باران در کلیۀ آبخیزهای رژیم صهیونیستی که منابع مختلف آب آن رژیم را تغذیه می کنند، به حدود ده هزار میلیون متر مکعب می رسد که تنها 18 درصد آن قابل استفاده است و مابقی تبخیر می شود یا با ریخته شدن به دریای مدیترانه و سرخ از دسترس خارج می شود. پس مشکل آب برای رژیم صهیونیستی یک مشکل اساسی است و برای جبران کمبود آن دست به سرقت از منابع آبی دیگران می زند. آبی که این رژیم از کشورهای مجاور به تاراج برده و می برد، سالیانه 600 تا 700 میلیون متر مکعب است که حدود 40 درصد از نیازهای سالیانه را تأمین می نماید و به طور مشخص آب بلندی های جولان به تنهایی نیاز آبی رژیم صهیونیستی را تأمین می نماید. منطقۀ جولان دارای منابع آبی حدود 20 میلیون متر مکعب است و شهرک های یهودی نشین این مناطق با نیاز سالیانه به 26 میلیون متر مکعب آب مجبورند باقی نیازهای آبی خود را از دریاچۀ طبریا و مابقی را از چشمه ها و چاه ها و آب های زهکشی شدۀ سطحی تأمین نمایند، به طوی که آبهای دریاچۀ رام که بزرگترین حوضچۀ آبی جولان است، به سوی آبادی های رژیم صهیونیستی هدایت می شود. با اشغال منطقۀ جولان سوریه از 38 میلیون متر مکعب بارش سالیانۀ این مناطق محروم شده است. بدیهی است خروج نیروهای رژیم صهیونیستی از جولان این رژیم را از این منبع عظیم آب محروم می کند.

پس آب عنصر اساسی جهت امنیت و بقای رژیم صهیونیستی است و بر اساس اصل خودیاری، این رژیم برای حفظ امنیت منابع آبی خود می خواهد بر منابع آبی کشورهای منطقه مسلط باشد و آنها را تحت کنترل خود درآورد.

جنگ خاک

یکی از نقاط ضعف رژیم صهیونیستی مساحت کم و عرض باریک سرزمینی آن است و عدم برخورداری از عمق استراتژیک، امنیت این رژیم را در معرض خطر قرار می دهد. برای مقابله با این ضعف، رهبران رژیم صهیونیستی سعی کرده اند به تجاوز به کشورهای همجوار ادامه دهند و جولان با توجه به استراتژیک بودن آن از اهمیتی ویژه برخوردار است.

زمین، همواره مانند آب برای رژیم صهیونیستی به عنوان یک راهبرد مطرح بوده است و ادامۀ حیات این رژیم در گرو بدست آوردن زمین و آب بیشتر است. هرتزل در نخستین کنفرانس صهیونیست ها در سال 1897 در ترسیم یک دولت صهیونیستی گفت:«امنیت دولت آینده رژیم صهیونیستی به وسعت اراضی این کشور بستگی دارد. هر چه اراضی وسیع تر باشد، تأمین امنیت آن آسان تر خواهد بود.» بر این اساس است که رژیم صهیونیستی مدام دست به اشغال و تجاوز بیشتر به کشورهای همجوار می زند. به عنوان مثال در خصوص سرزمین اشغال شدۀ جولان که مساحتی برابر 1860 کیلومتر مربع را شامل می شود و هنوز 1260 کیلومتر مربع آن تحت اشغال صهیونیست هاست، با توجه به اینکه این منطقه دیاری حاصلخیز است، رژیم صهیونیستی حاضر نخواهد شد به سادگی از آن چشم بپوشد.

در جنگ شش روزۀ اعراب و رژیم صهیونیستی در سال 1967 م. رؤیای رژیم صهیونیستی صورت واقع یافت و این رژیم پس از اشغال جولان، شهر قنیطره واقع در 60 کیلومتری جنوب دمشق را تصرف کرد. شش سال بعد در جنگ رمضان (اکتبر 1973 برابر با سال 1352 ش.) شهر قنیطره از رژیم صهیونیستی بازپس گرفته شد، اما ارتفاعات جولان همچنان در اشغال صهیونیست ها باقی ماند. در دسامبر سال 1981 کنست الحاق جولان به خاک رژیم صهیونیستی را تصویب کرد، اما سازمان ملل با صدور قطعنامه هایی خواستار خروج رژیم صهیونیستی از مناطق اشغالی شد. البته این قطعنامه با بی اعتنایی کامل صهیونیست ها روبرو شد و رژیم طی چهل سال اشغال جولان کوشید با تخریب آبادی های مسلمان نشین و کشتار و آواره ساختن ساکنان سوری آن، و با احداث بیش از چهل شهرک یهودی نشین، چهرۀ آن را به طور کامل به صورتی مطابق خواست خود تغییر دهد.

علاوه بر همۀ این مسائل که هر یک در جای خود بسیار مهم هستند، رژیم صهیونیستی با اشغال ارتفاعات جولان توانسته است شهر دمشق؛ پایتخت سوریه را در تیررس آتشبارهای خود قرار دهد و به همین خاطر است که سوریه برای برقراری صلح با این رژیم بر عقب نشینی کامل نیروهای اشغالگر از ارتفاعات جولان بسیار تأکید می کند تا بدینوسیله ضریب امنیتی دمشق را افزایش دهد.

هر چند رژیم صهیونیستی دارای برتری نظامی و تسلیحاتی و حتی هسته ای در منطقه است، اما جولان آن قدر اهمیت دارد که رژیم صهیونیستی نمی خواهد از آن چشم پوشی کند. در خصوص اهمیت جولان همین بس که عده ای از سران صهیونیست معتقدند داشتن جولان بدون صلح به مراتب بهتر از نداشتن جولان با صلح است.