نبرد عین جالوت:

یک -) نبرد عین جالوت را نقطۀ پایان جهانگیری مغولان می دانند.

دو -) اتحادیّه ای از ایّوبیان سوریه و ممالیک مصر در برابر مغولان صف آرایی کرد. در روز جمعه 25  رمضان سال 658 هـ . ق/ سوّم سپتامبر 1260 م. (فی الیوم الخامس و العشرین من رمضان سنة 658 هجریّة) جنگ واقع شد و مغولان شکست خوردند.

سرکردۀ مغولان «کیتوبوقا نویان» بود که ده هزار سپاهی مغول در اطاعت داشت. کیتوبوقا نویان یا به عربی کتبغانوین یک مسیحی نسطوری بود. در نتیجۀ جنگ، مغولان از سوریه عقب نشستند.

سه -) سپاهیان مسلمان به فرماندهی کل «الملک المظفّر سیف الدین قطز» (یا قطوز) به راه افتادند و در اوّلین برخورد، در غـــزّه، مغولان را شکست دادند.

و در «عیـــن جالوت» واقع در فلسطین؛ قریه ای بین نابلس و بیسان، جنگ سختی درگرفت. مصریان و شامیان در این جنگ رشادت بسیار به خرج دادند. شکست در سپاه مغولان افتاد. کیتوبوقا نویان اسیر شد و سر از تنش جدا کردند؛ چنانکه خود در گذشته ای نه چندان دور سر از تن فرمانروای دمشق جدا کرده بود. سر کیتوبوقا را به قاهره فرستادند و اهالی شهر شادمان شدند. به دنبال این پیروزی، مصریان و متّحدان آنها در شام پیشروی کردند و عمّال و کارگزاران مغول را از سوریه راندند. مدّت استیلای مغولان بر دمشق هفت ماه و نیم بود.

چهار -) الملک المظفّر سیف الدین قطز که با مرگ عزالدین آیبک ترکمانی در 17 ذی القعدۀ سال 657 هـ . ق به سلطنت دست یافته بود، در روز جمعه 25 رمضان سال 658 هـ . ق در عین جالوت نخستین ضربۀ مهلک را بر مغولان زد.

قطز در 15 ذی القعدۀ سال 658 هـ . ق/ ... اکتبر سال 1260 م. در صالحیّه به دست بیبرس (بعدها السلطان الاعظم الملک الظاهر رکن الدین بیبرس بندقداری از ممالیک بحری) کشته شد؛ چرا که در قتل فارس الدین اگتای؛ رهبر ممالیک بحـــری شرکت داشت و نیابت حلب را به بیبرس نداد.

بنابراین فاتح عین جالوت تنها یازده ماه و هفده روز بر مصر حکومت کرد. او از ممالیک معـــزّی بود.

پنچ -) نکتۀ جالب توجه این است که مغولان به دست هم نژادان خود شکست خوردند. قطز خود از جنس مغولان بود.

شش -) پیروزی عین الجالوت نتایج آنی و درازمدّت فراوانی را به دنبال داشت. امّا مهمترین نتیجۀ آن نجات دنیای اسلام از پرتگاه نابودی بود. اگر این پیروزی به دست نمی آمد، چه بسا که کلّ دنیای اسلام مسخّر مغولان شمنی و بودایی شده بود.