تولد: 1216 هجری قمری/ 1801 میلادی.

وفات: 1290 هجری قمری/ 1873 میلادی.

از مردان فرهنگ و ادب مصر در دوران «محمدعلی پاشا» بود. در خانواده ای قدیمی و دیندار در شهر «مدينة «طهطا» إحدى مدن محافظة سوهاج بصعيد مصر» واقع در مصر سفلی متولد شد. هنگامی که محمدعلی نظام «اجارۀ مالیات» را در مصر برچید، خانوادۀ طهطاوی از ثروت خود محروم شد. طهطاوی در سال 1233 هجری قمری/ 1817 میلادی (در شانزده سالگی) به قاهره آمد و مانند نیاکانش در الازهر به تحصیل پرداخت. در آنجا از استادی به نام «حسن العطّار» که با معارف اروپایی آشنایی داشت، تأثیر پذیرفت.

با معرفی «حسن العطّار»، طهطاوی، قاضی عسکر یکی از هنگ های ارتش مصر شد و از همان طریق در شمار نخستین دستۀ محصلان مصری از طرف محمدعلی به فرانسه فرستاده شد.

او پنج سال (از سال 1241 تا 1246 هـ . ق/ 1826 تا 1831 میلادی) در پاریس ماند و آثار فرانسویان را مطالعه کرد. او از آراء متفکران فرانسوی «عصر روشنگری» تأثیر بسیار گرفت.

پس از بازگشت به مصر منشأ خلق آثاری شد که در آیندگانش اثر نهاد. از میان نوشته های او دو کتاب بیشتر مورد توجه است:

1)    تلخیص الابریز من تلخیص باریز.

2)    مناهج الالباب المصریه فی مباهج الآداب العصریه.

طهطاوی از نخستین نویسندگان مصری است که هموطنانش را به فراگیری علوم جدید فراخواند. پس از محمدعلی پاشا و در زمان جانشین او؛ «عباس اول» و در سال 1267 هـ . ق/ 1850 م. به خارطوم تبعید شد. چون عباس در سال 1271 هـ . ق/ 1854 م. به قتل رسید و «محمد سعید پاشا» به قدرت رسید، به قاهره بازگشت و باز عزّت یافت.

طهطاوی بعد از آن در زمان خدیو اسماعیل نیز از پشتیبانی دولت برخوردار بود.

او گناه انحطاط و عقب ماندگی مصریان را به گردن بیگانگان انداخت که در نظر او «ممالیک» و «عثمانی ها» بودند. چرا که اینها دشمنان محمدعلی بودند و او در شمار صاحب منصبان محمدعلی بود و لاجرم باید چیزی می گفت که محمدعلی را خوش آید و حق دولتخواهی را ادا کرده باشد. امّا به بیگانه تری چون فرانسه که خود سخت شیفتۀ تمدّن آن بود، چیزی نگفت و این نیز در واقع همصدایی با مولا (=محمدعلی) بود. او درعین شیفتگی به آداب و صنایع فرنگ، به جهت تربیت دینی خود به طور کامل غربزده نبود و از متون اسلامی غفلت نمی نمود.