یک مطلب در مورد دکتر محمدحسین ذهبی
عنوان مقاله : نقدي بر سخنان ذهبي در معرفي مفسران نخستين و تفسير شيعه
منبع : قرآن شناخت، سال اول، شماره دوم، پاييز و زمستان 1387، صفحه 169 ـ 192
نویسنده : علياكبر بابايي
چكيده
کتاب التفسير و المفسرون تأليف محمد حسين ذهبي مطالبي مفيد در زمينة تفسير، روشها و كتابهاي تفسيري دربردارد، اما داراي خطاهايي فاحش دربارة تفسير رسول خدا(ص)، شأن تفسيري امام علي(ع)، منزلت علمي امام سجاد(ع)، كتب تفسيري شيعه و عقيدة شيعه در مورد برخي شئون تفسير و قرآن است. اين مقاله ادعاها و اتهامات ياد شده را بررسي و نادرستي آنها را به گونهاي مستدل آشکار نموده است. حاصل اين پژوهش گزارههاي زير است: پيامبراكرم(ص) به همة معاني قرآن آگاه بوده و تمام آن را تفسير كرده است. امام علي(ع) به همة معاني قرآن آگاه بوده و با ديگر مفسران صحابي قابل قياس نيست. امام سجاد(ع) روايتي از زيد بن اسلم نشنيده، بلكه زيد نيازمند به دانش آن حضرت و از راويان اوست. باور شيعه به باطن داشتن قرآن، مستند به روايات است و اين عقيده مختص شيعه نيست. تفسير به رأي مذموم شمردنِ کتب تفسيري شيعه، تعصبآميز و بيدليل است. اتهام تعطيلي عقل در تفسير قرآن و نسبت دادن باور تحريف قرآن به شيعه نيز بيپايه است.
كليد واژگان
محمدحسين ذهبي، التفسير و المفسرون، مفسران نخستين، تفسير شيعه، شيعه و اتهامات ناروا
(ص170)
مقدمه
محمدحسين ذهبي متوفاي 1977 ميلادي (1356 هجري شمسي) استاد دانشكدة شريعت دانشگاه الازهر كتاب التفسير و المفسرون را در معرفي تفسير در عصر پيامبر…، صحابه و تابعان و روشهاي تفسيري و كتابهاي تفسيري فرقههاي گوناگون مسلمان نگاشته است. اين كتاب با آنكه در زمينة تاريخ تفسير، روشها و گرايشهاي تفسيري و معرفي و بررسي كتابهاي تفسيري مطالب مفيدي دربر دارد و در برخي مراكز علمي منبع درسي شمرده ميشود، در معرفي مفسران نخستين، توصيف تفسير شيعه و نقد كتابهاي تفسيري آنان، به كاستيها و خطاهاي فاحش و زيانباري گرفتار شده؛ خطاهايي از قبيل ادعاي آگاهنبودن پيامبر(ص) به شماري از معاني قرآن و ناتواني آن حضرت از تفسير آن و بيان نكردن بخشي از معاني آن، قرار دادن امام علي(ع) در رديف مفسران صحابي مانند ابنعباس و ابنمسعود، ادعاي استفادة علمي امام سجاد(ع) از زيد بن اسلم، متهم كردن شيعه به اينكه قرآن را تحريف شده ميدانند و عقل را در فهم و تفسير قرآن تعطيل كردهاند و از سخن گفتن دربارة آن، بدون شنيدن از امامان باز ميدارند. بر اين اشتباهات نميتوان چشم پوشيد. چه بسا اگر اين كژيها و كاستيها رفع نشوند، افرادي كه از منزلت پيامبر(ص) و امامان معصوم(س)
در علم به معاني قرآن و تفسير آن يا از باور شيعيان دربارة قرآن و روش تفسيري آنان ناآگاهاند، از مطالب نادرست ذهبي متأثر گردند و به اعتقاداتشان آسيب و خللي وارد شود.
شماري از استادان و دانشجويان علوم قرآن و تفسير رسالهها و مقالاتي در نقد قسمتهايي از التفسير و المفسرون نوشته و منتشر كردهاند، ولي هنوز قسمتهاي ديگري از آن به نقد و بررسي نياز دارد. اين مقاله در نقد گفتارهايي از ذهبي در معرفي مفسران نخستين و بيان چگونگي تفسير شيعه تهيه شده و كاستيها و خطاهاي او را در بيان اينكه پيامبر… چه مقدار از قرآن را تفسير كرده است، معرفي مفسران صحابي، مدارس تفسيري عصر صحابه و تابعين، استفادة علمي امام سجاد(ع) از زيد بن اسلم! و تفسير به رأي دانستنِ تفاسير شيعه در پنج عنوان تبيين ميكند.
ادامه این مطلب در پایگاه:
http://qurancity.ir/tabid/656/articleType/ArticleView/articleId/2673/-----.aspx
اَلنَّـاسُ ثَلاثَةٌ: فَعَـالِمٌ رَبَّـانِـیٌّ، وَ مُتَعَلِّـمٌ عَلَـی سَبِیلِ نَـجَاةٍ، وَ هَـمَجٌ رَعَـاعٌ أَتبَـاعُ کُلِّ نَاعِـقِ، یَمِیلُونَ مَع کُلِّ رِیح، لَم یَستَضِـیئُوا بِنُورِ العِلمِ، وَ لَم یَلجَأوا إِلَی رُکنٍ وَثِیـقٍ. أمیرالمؤمنین علی بن ابی طالب علیه السلام.